Steun ons en help Nederland vooruit

Standpunten overzicht

Duurzame Economie

Doel

De werkgroep Duurzame Economie bestudeert de economische aspecten van Duurzame Ontwikkeling en rapporteert daarover gevraagd en ongevraagd aan de thema-afdelingen Duurzaam en Economie alsmede aan relevante D66 politici om hen in staat te stellen onderbouwde (rationele) beslissingen te nemen. Denk daarbij aan thema’s zoals klimaatverandering, energietransformatie, circulaire economie, CO₂ markt etc.

De Werkgroep bestaat uit betrokken D66’ers die op basis van feiten en economisch perspectief, concrete voorstellen doen om de Nederlandse economie meer duurzaam te maken.

Visie klimaatverandering

Een gemiddelde temperatuurstijging van de atmosfeer 20 C is volgens het IPCC onvermijdelijk. Bij een grotere stijging, grotendeels als gevolg van de uitstoot van CO2 door het verbranden van fossiele brandstoffen, worden op grote schaal ecosystemen vernietigd. Voor mens en dier wordt de aarde onaangenamer of onbewoonbaar. Dat is onacceptabel. Daarom wil D66 dat het verbranden van fossiele brandstoffen voor 2050 is gestopt. Hiervoor is een tweesporenbeleid nodig:
- Aanbieders en gebruikers van hernieuwbare energie krijgen overal in de energieketen in alle aspecten een gelijk speelveld t.o.v. fossiele energie;
- Met producenten en gebruikers van fossiele energie worden transitieplannen ontwikkeld om op hernieuwbare energie over te schakelen.

Visie energie transitie (elevatorpitch)

Om de klimaatverandering te beperken en vanwege toenemende schaarste zal het gebruik van fossiele brandstoffen volledig moeten worden afgebouwd. Technologische vernieuwingen maken hernieuwbare energie steeds goedkoper. In de toekomst zullen we vrijwel uitsluitend decentraal opgewekte hernieuwbare energie gebruiken, vooral zonne- en windenergie. Het aanbod hiervan wisselt sterk zodat opslag van energie nodig is. Dit leidt tot ingrijpende hervormingen van de energiesector. Hiervoor is een integrale visie nodig, een goede “bouwtekening”. Het goed uitvoeren van deze hervormingen levert geld, banen en innovatie op. Omdat er minder fijnstof komt, verbetert onze gezondheid. Niet of te weinig hervormen is zowel moreel als financieel onverantwoord. Het SER energieakkoord laat te veel aan de markt over, maar de markt laat het tot nu toe afweten. Bij het tegengaan van klimaatverandering en het duurzaam hervormen van de economie zal de overheid als regisseur een grote en beslissende rol moeten spelen. Het gaat om ons aller welzijn.

SER energieakkoord

Het SER akkoord bespaart te weinig en het aandeel hernieuwbaar stijgt te langzaam. Zoals het SER akkoord nu is afgesproken, zullen de doelstellingen voor 2020 en 2023 niet worden gehaald. Met een dergelijk aanpak zijn we in 2050 niet volledig op hernieuwbare energie overgeschakeld.
Het resultaat van het SER akkoord is te veel bepaald door de (grote) energie intensieve bedrijven. Het belang van de burger en alle andere economische bedrijvigheid is onvoldoende gediend.
Klimaatverandering en toenemende schaarste aan fossiele brandstoffen treft iedereen. De overheid moet alle Nederlandse belangen dienen en bovendien zorgen dat de transitie zo kostenefficiënt gebeurt wat niet gebeurt als het SER scenario wordt gevolgd.
Er is een transitieagenda tot 2050 nodig, een visie, maar die ontbreekt.

Om de transitie naar hernieuwbare energie tijdig, en succesvol te laten plaatsvinden, zou de overheid een meer sturende rol moeten nemen. De overheid moet de regie terugnemen.

Duurzame energiewaardeketen

De werkgroep ontwikkelt een volledig CO₂ neutrale energiewaardeketen uitgaande van het totale energieverbruik, dus inclusief elektriciteit, mobiliteit, verwarming en industrie. Bovendien worden in deze waardeketen op CO2-neutrale wijze ook grondstoffen geproduceerd voor een belangrijk deel van de chemische industrie.
CO2

Europa heeft, net als een aantal andere gebieden en landen (Australië, Californië, China, etc.) een systeem om de uitstoot van CO₂ te beperken: het EU ETS (Emissions Trading System) waarin CO₂ emissierechten een prijs hebben.
Het doel van het ETS is het terugdringen van de CO₂ uitstoot. Hoe hoger de prijs van de emissierechten, hoe meer gebruikers geneigd zullen zijn de CO₂ uitstoot te beperken door bijvoorbeeld energie te besparen of door hernieuwbare energie te gebruiken.
Om effectief te kunnen zijn, is een prijs nodig van ten minste € 40 per ton CO₂ (bron: Ed Nijpels, voorzitter van de borgingscommissie op het SER akkoord). De huidige prijs is circa vijf euro per ton.
De werkgroep wil dat er op zo kort mogelijke termijn een effectieve minimumprijs per ton CO₂ wordt gehanteerd, een aanscherping tot een reductie van 95% in 2050 (conform SER energieakkoord) en wil alle sectoren (industrie, transport) op korte termijn, in 2016, onder het ETS systeem brengen.
Verder wil de werkgroep dat de emissieplafonds, net zoals in Californië, bij de distributeurs worden gelegd, in plaats van bij de producenten. Het grote voordeel hiervan is dat de carbon leakage (het verplaatsen van de productie naar buiten de EU om CO₂ heffing tegen te gaan) wordt voorkomen.

Visie 2050

Het verdwijnen van fossiele brandstoffen heeft grote consequenties. Hernieuwbare energie, vooral zonne- en windenergie zal vrijwel uitsluitend decentraal worden opgewekt. Het aanbod hiervan wisselt sterk zodat opslag nodig is, zowel voor het dag- en nachtpatroon als “om de winter door te komen”. Dit leidt tot ingrijpende hervormingen van de energiesector.

De route naar een post fossiele maatschappij verloopt o.a. via energiebesparing, substitutie (verwarming met zonne-energie en elektrische warmtepompen) en transformatie, van o.a. zware vrachtwagens, megacontainerschepen en vliegverkeer naar andere vervoersvormen.
Enkele kenmerken van een post fossiele samenleving:
- Alle woningen zijn energie neutraal (vanaf circa 2020);
- Elektriciteitsopwekking gebeurt vooral op o.a. grote “zonne-akkers” (in totaal enkele duizenden km²) en grote windparken;
- De vraag naar elektriciteit is aanbod gestuurd door apparatuur die automatisch aan- of uitschakelt, afhankelijk van de door het wisselende aanbod van zon of wind, variërende elektriciteitsprijs;
- Er rijden alleen nog elektrische auto’s;
- Luchtvaart is gedecimeerd (kerosine is zeer schaars en dus peperduur);
- Het ontbreken van uitlaatgassen en fijnstof resulteert in minder gezondheidsklachten;
- De overgang naar hernieuwbare energie levert de Nederlandse schatkist, en dus de burger, een jaarlijkse winst op van vele miljarden euro’s (we hoeven geen dure energie meer te importeren);
- Hernieuwbare energie is een grote, bloeiende bedrijfstak. (met circa 100.000 werknemers)

Circulaire economie

Een circulaire economie gaat uit van hergebruik álle materialen: afval bestaat niet, maar is een grondstof voor nieuwe processen en producten: op een zo hoog mogelijk kwaliteitsniveau! Biologische grondstoffen in natuurlijke kringlopen zoals de natuur altijd al álles hergebruikt, technische materialen in de economische kringlopen die door mensen zijn bedacht en worden beheerst. Naast de ecologische noodzaak, biedt deze benadering grote kansen voor onze economie: McKinsey berekent de toegevoegde waarde van een circulaire economie voor Europa uiteindelijk op 500 mld. euro per jaar. Dat levert Nederland mogelijk meer dan 200,000 arbeidsplaatsen op. Nederland heeft uitgelezen mogelijkheden om hier een koploperspositie te nemen door deze economische kans te pakken. In de werkgroep zoeken we naar de mogelijkheden die de politiek heeft om deze ontwikkeling te stimuleren en te versnellen (in aanvulling op de werkgroep grondstoffen die vooral de technische aspecten bestudeert).

Duurzame economie

De werkgroep heeft de ambitie om alle aspecten van een duurzame economie in economisch perspectief te behandelen. Denk bijvoorbeeld aan agro-, bio, -industrie, haven, luchtvaart, arbeidsmarkt, voedsel, banken etc.

De werkgroep is van mening dat de eenzijdige focus op financiële kengetallen als BBP te beperkt is en pleit voor een toevoeging van een Index of Sustainable Economic Welfare (ISEW) in beleidsmodellen.

Door gebrek aan menskracht komt zij hier helaas onvoldoende aan toe. Versterking hiervoor is dan ook meer dan welkom.

We komen 1 x per maand bij elkaar, paar minuten lopen van Utrecht CS van 18.30 tot 21.00 uur. We communiceren intern via mail en dropbox. Extern o.a. via presentaties.

Contactpersonen: Gerrit Kingma (gjm.kingma@xs4all.nl), Simon Kalf (simon.kalf@planet.nl)

Bij het tegengaan van klimaatverandering en het duurzaam hervormen van de economie zal de overheid als regisseur een grote en beslissende rol moeten spelen.